Diety regulujące poszczególne dosze

Charakterystyka diety

Każdy typ ma inne preferencje dietetyczne. Ogólnie rzecz biorąc w naszym klimacie zimą jedz pokarmy rozgrzewające, cieplejsze i cięższe niż w lecie, chyba, że nierównowaga energii zmusi cię do postępowania odwrotnego. W lecie zaś więcej sałatek i zmniejszającego energię pitta pożywienia.

Dieta regulująca Vata

Polecane: Ciepłe, umiarkowanie solidne posiłki; dodawaj masło i tłuszcze; smaki: słony, kwaśny, słodki; pożywienie łagodzące i sycące

Wyrównuje Vata: słodki, kwaśny, słony, ciężki, oleisty, gorący

Obciąża Vata: ostry, gorzki, cierpki, lekki, suchy, zimny

Podana niżej dieta jest wskazana dla osób o typie vata. Jeśli masz łagodne symptomy braku równowaga vata – jak bezsenność, nerwowość, zamartwianie się – również dobrze jest zastosować tę dietę. Po około dwóch tygodniach powinny nastąpić pozytywne zmiany.

  • Wskazane są łagodzące potrawy: masło, ciepłe zupy i długo duszone potrawy, gorące płatki, świeżo upieczony chleb, który jest ciepły, wilgotny i pożywny.

  • Pożywne śniadanie ustawi Vata na cały dzień. Najlepszy jest ryżowy lub pszeniczny kleik oraz wszystko co gorące i słodkie.

  • Wiele osób o typie Vata doświadcza drastycznego spadku energii późnym popołudniem. Wtedy gorąca herbata i coś słodkiego poprawi samopoczucie. Jednak czarna herbata i kawa mogą przeszkadzać Vata ze względu na zawartość kofeiny. Wybierz wtedy herbatkę ziołową, najlepiej taką, która wyrównuje Vata. Jeśli znajdziesz przed powrotem do domu chociaż pięć minut czasu na herbatę w spokojnym miejscu, koniec dnia będzie mniej męczący.

  • Ostry nie należy do smaków korzystnych dla Vata, lecz często pikantne dania zadowalają typy Vata, gdy są gorące i oleiste. Najlepsza ostra przyprawa dla Vata to imbir, często używany dla poprawy trawienia. Użycie słodkich przypraw, takich jak cynamon, kardamon, koper włoski pomaga zaostrzyć apetyt.

  • Gotowane ziarna i zboża są najlepsze. Gorące, wilgotne pożywienie wyrównuje Vata. Gdy czujesz się zmartwiony, zdenerwowany lub pod presją, talerz gorących płatków owsianych lub zmiksowanej zupy jarzynowej poprawi nastrój lepiej niż batonik lub drink.

  • Mimo, że smak słodki jest dobry dla Vata, zjedzenie cukru daje zbyt szybki skok energetyczny, który rozstraja vata. Jeśli chcesz zjeść coś słodkiego wybieraj naturalnie słodkie produkty takie jak miód, cukier z trzciny itp. Popijaj to ciepłym lub gorącym napojem.

  • Suche, słone przekąski nie są tak dobre dla Vata jak solone orzechy, które są cięższe i oleiste. Ale jedz je w małych ilościach, gdyż są ciężkostrawne. Najlepsze są migdały i sezam w postaci pasty tahini, która jest doskonałym źródłem oleju sezamowego i wapnia.

  • Szczególnie dobre dla Vata są wszystkie słodkie owoce, na przykład śliwki, morele, zielone winogrona. Cierpkie owoce, jak jabłka i gruszki, dobrze jest wcześniej upiec lub ugotować. Koniecznie należy unikać niedojrzałych owoców.

  • Wszystkie zimne, lekkie, niskokaloryczne dania zwiększają Vata i sprawiają, że osoby o tym typie ciała pozostają niezaspokojone. Jeśli bardzo lubisz sałaty, doprowadź je do temperatury pokojowej i dodaj sos z olejem – koniecznie. To samo dotyczy surowych warzyw. Jedz je oszczędnie i nigdy lodowato zimne. Gotuj warzywa z dodatkiem oleju, a nie na parze. Spowoduje to lepsze przyswajanie, nawet tych warzyw, które nie są zalecane dla Vata.

  • Gdy jesz obiad poza domem, poproś o ciepłą wodę zamiast zimnej, gorącą zupę zamiast sałaty, jedz chleb z masłem i deser (najlepiej ciepły, jak szarlotka lub sernik)

  • Podczas rozregulowania Vata korzystne są płatki śniadaniowe na obiad, ryż z okraszoną masłem soczewicą lub zupa jarzynowa typu minestrone. Bardzo łagodzący jest makaron w każdej postaci.

  • Lassi – tradycyjny indyjski napój, pomaga usunąć nadmiar Vata. Aby go przygotować, zmieszaj pół filiżanki naturalnego jogurtu z połową filiżanki wody – dopraw szczyptą imbiru, soli lub kminku. Słodkie lassi przygotowujemy przez zmieszanie pół na pół jogurtu z przecierem z jakichś słodkich, wyrównujących Vata owoców.

  • Doskonałym i szybkim sposobem uspokojenia Vata, szczególnie zimą jest zjedzenie kromki chleba posmarowanego obficie masłem, z wyciśniętym lub pokrojonym czosnkiem i posypanym solą. Jest to też świetny sposób na wychłodzenie i zaziębienie, często doświadczane przez szczupłe Vata.

Dieta regulująca Pitta

Polecane: Chłodne i ciepłe, lecz nie gorące potrawy; umiarkowanie pożywne; smaki – gorzki, słodki i cierpki; mniej masła i tłuszczu

Wyrównuje Pitta: słodki, gorzki, cierpki, zimny, ciężki, suchy

Obciąża Pitta: ostry, kwaśny, słony, gorący, lekki, oleisty

Typy Pitta mają bardzo dobre trawienie, ale muszą unikać pewnych błędów dietetycznych. Obciążające błędy, które zdarzają się najczęściej to ciągłe nadużywanie soli, pożywienia kwaśnego i ostrego oraz przejadanie się. Jeśli masz umiarkowane objawy braku równowagi Pitta, takie jak zgaga, skłonność do irytacji, nadmierne pragnienie – ta dieta jest wskazana jako równoważąca Pitta.

  • W lecie najlepsze jest chłodne, odświeżające pożywienie z ograniczeniem soli, olejów i przypraw rozgrzewających. Sałaty jako gorzkie i cierpkie równoważą wtedy pitta, podobnie jak zimne i lekkie produkty.

  • Unikaj marynat, jogurtu, kwaśnej śmietany i serów. To zakwasza Pitta. Wyjątkiem jest świeży sok z cytryny, który może być stosowany zamiast octu. Sfermentowane produkty i napoje alkoholowe obciążają Pitta swoim kwasem, podobnie jak kawa. Naucz się pić ziołowe herbatki z miętą, lukrecją, tymiankiem, a jeśli chcesz się napić kawy zamów gotowaną (w dobrych kawiarniach jest już dostępna), lub sam ją przyrządź (przepis na końcu)

  • Śniadanie złożone z zimnych płatków, tostu z cynamonem, soku jabłkowego świetnie może zastąpić kawę z rogalikiem i sok pomarańczowy, które zaburzają Pitta.

  • Tłuste, czerwone mięso rozgrzewające organizm nie jest wskazane dla osób Pitta. Mimo, że lubią one jeść mięso, szczególnie jeśli są ruchliwi, Pitta lepiej czują się na diecie wegetariańskiej niż pozostałe typy. Jeśli nie jesteś wegetarianinem, upewnij się, że twój jadłospis zawiera odpowiednią ilość zbóż i warzyw. Wywierają one dobry wpływa na Pitta.

  • Potrawy smażone są oleiste, gorące, słone i ciężkie, czyli mają wszystkie cechy pożywienia, którego Pitta powinni unikać. Z drugiej strony potrawy skrobiowe – warzywa, zboża i fasole całkowicie zaspokajają żarłoczny apetyt Pitta. Stały poziom energii, dostarczany przez wysokowęglowodanową dietę, przeciwdziała tendencji do przejadania się pod wpływem stresu.

  • Unikaj przetworzonych i gotowych dań ponieważ zawierają dużo soli i kwasu. Ponieważ Pitta lubią luksus, więc w eleganckich restauracjach dobrze się czują. Dobry wybór to stosunkowo mało tłuste i mięsne dania japońskie i chińskie. Gdy jesz w restauracji zamawiaj chłodną, a nie lodowatą wodę, zjedz sałatę zamiast gorącej zupy, chleb z małą ilością masła oraz deser. Pikantne dania są zbyt ciężkostrawne dla Pitta.

  • Typom Pitta służy dieta niskosolna, ale szybko się zbuntują zmuszone do drastycznego jej ograniczenia. Dlatego sprzątnij solniczkę ze stołu i sól potrawy tylko podczas przygotowywania potraw. A najlepiej jeśli ktoś zrobi to za ciebie, gdyż rozregulowana Pitta ma prawie zawsze tendencje do przesady. Koktajle ze słonymi przekąskami są gorsze dla Pitta niż dla innych typów. Suche, słone jedzenie i alkohol podrażniają apetyt i śluzówkę żołądka.

Dieta regulująca Kapha

Polecane: Ciepłe, lekkie dania; suche lub gotowane z małą ilością wody; minimum masła, oleju i cukru; smaki ostre, gorzkie i cierpkie; pożywienie równoważące

Wyrównuje Kapha: ostry, gorzki, cierpki, lekki, suchy, gorący

Obciąża Kapha: słodki, kwaśny, słony, ciężki, oleisty, zimny

Polecane jest wszystko. Co wzmaga lekkość – skąpe, lekkie posiłki na śniadanie i kolację, lekko podduszone potrawy ( nie smażone na głębokim tłuszczu ), surowe owoce i warzywa. Pikantne potrawy pobudzą trawienie i ogrzeją ciało, gorzkie i cierpkie pomogą zahamować apetyt. Wszystko, co stymuluje, wyrówna kapha i zmniejszy niebezpieczeństwo przejadania się. Jeśli cierpisz z powodu umiarkowanych objawów przeciążenia Kapha, takich jak zatkany nos, trudności z porannym wstawaniem, nadmierna senność poniższa dieta będzie pomocna jako równoważąca Kapha.

  • Jeśli możesz, wybieraj gorące potrawy przy każdym posiłku – gorącą przystawkę zamiast kanapki, ciepłą szarlotkę zamiast lodów, rybę z grilla zamiast sałatki z tuńczykiem. Ogrzanie zimnego Kapha działa zawsze korzystnie. Suche metody gotowania takie jak pieczenie, podsmażanie, grillowanie, duszenie w sosie własnym są lepsze dla Kapha niż parowanie, gotowanie, moczenie.

  • Przed jedzeniem pobudź apetyt gorzkim lub ostrym smakiem zamiast słonym lub kwaśnym. Spożywaj w tym celu takie warzywa jak sałaty, cykorie, szpinak itp. Zmniejszysz w ten sposób niebezpieczeństwo przejadania się. Szczególnie polecana jest herbatka imbirowa, która wspaniale wpływa na trawienie. W ogóle gorzki i cierpki smak powinien znajdować się w każdym posiłku. Kminek, kozieradka, nasiona sezamu i kurkuma są zarówno gorzkie jak i cierpkie.

  • Ostre dania to najlepszy sposób na wyrównanie Kapha. Ostre, pikantne jedzenie jest najlepsze w zimie, równoważy wtedy zimno i wilgoć, których Kapha nie znosi.

  • Kapha mogą zrezygnować ze śniadań i z pewnością wyjdzie im to na zdrowie. Jeśli chcesz zjeść śniadanie wybierz lekkie i gorące pożywienie takie jak np. gryczane racuchy z musem jabłkowym, placuszki kukurydziane, czy też gorący korzenny jabłecznik. Podsumowując – wszystko, co gorące i lekkie jest dobre, a wszystko, co zimne, ciężkie i słodkie nie jest dobre. Zimne płatki, zimny sok i mleko, słodkie wypieki szczególnie podczas wilgotnej, zimowej pogody, mogą spowodować zaflegmienie. Bekony, kiełbasy i wędliny również obciążają Kapha na skutek zawartości soli tłuszczu.

  • Jeśli rano po przebudzeniu czujesz zaflegmienie, czyli nadmiar Kapha, gorąca woda z miodem, cytryną i imbirem będzie dobrym antidotum.

  • Spróbuj odrzucić słodycze przynajmniej na tydzień, a odczujesz lekkość i więcej energii. Polecany jest jedynie miód, jako produkt naturalny i odżywczy, lecz nie jedz go za dużo, a jedynie około łyżki stołowej dziennie, na surowo (nigdy go nie gotuj, gdyż wtedy jest niezdrowy)

  • Nie nadużywaj produktów nabiałowych. Masło, lody i sery są najgorsze dla Kapha.. Hamburger, lub jakakolwiek kanapka, popijana napojem mlecznym nikomu nie służy, a już szczególnie Kapha, należy to wyeliminować w ogóle.

  • Bardzo dobre są surowe owoce, warzywa i sałaty o cierpkim smaku, zawierające błonnik. Ajurweda preferuje potrawy gotowane, z wyjątkiem typów Kapha dla których zalecane są produkty surowe.

  • Dania smażone jako obciążające Kapha należy w ogóle wyeliminować z jadłospisu. Nie ma jednak potrzeby usuwania wszystkich tłuszczów, lecz należy ograniczyć masło i oleje. Korzystny w małych ilościach olej kukurydziany, który rozgrzewa, podobnie jak olej migdałowy i słonecznikowy. Chrupiące, nie rozgotowane, a ugotowane na parze warzywa z dodatkiem odrobiny np. ghee (sklarowanego masła) są doskonałe na kolację. Wszystko, co chrupiące, świeże, i stymulujące równoważy typ Kapha.

  • Jeśli jesz poza domem, kieruj się raczej do baru sałatkowego niż do fast food’u. Jeśli jadasz w restauracji, wybierz kuchnię orientalną – jest najlżejsza. Zawsze zamów gorącą wodę zamiast zimnej, sałatkę zamiast zupy (chyba, że jest zimna i wilgotna pogoda), unikaj bułek z masłem i deserów. Możesz za to pozwolić sobie na kawałek gorącego ciasta z owocami.

Jeśli chodzi o dietę dla typów z podwójną doszą, to tak ja napisano wcześniej chodzi o znalezienie kompromisu, w którym obie dosze mogą pozostać w równowadze.

Vata-pitta

Vata skłąda się z powietrza i eteru i posiada jakości lekkości, suchości i zimna. Pitta składa się z ognia i niewielkiej ilości wody, co nadaje jej cechy lekko oleistej. Aby równoważyć więc obie dosze w tym samym czasie poszukujemy jakości i elementów, które są wspólne, a które są różne. W tym przypadku lekkość jest cechą wspólną. A więc najodpowiedniejszym rodzajem pożywienia będzie takie, które zawiera element ziemi, a więc jest ciężkie i odżywcze. Dodatkowo dieta powinna uwzględniać w pewnym zakresie chłodzenie pitta oraz nawilżanie ponieważ potrzebne jest to zarówno dla vata jak i pitta.

Najlepiej kierować się przy tym smakami. Oto smaki ustawione w kolejności od najlepszego do najgorszego: słodki, cierpki, kwaśny, słony, gorzki i ostry.

Vata-kapha

To połączenie wygląda na pierwszy rzut oka na całkiem przeciwne, ale po głębszej analizie okazuje się, że można obie dosze zrównoważyć. Kapha skłąda się z elementu ziemi i wody, jest ciężka, wilgotna i chłodna. Vata składa się z eteru i powietrza, jest przy tym lekka, sucha i zimna. Mają one zatem wspólną cechę chłodu, a w dodatku całkowicie brakuje elementu ognia w ich składzie. Zatem ta podwójna dosza wymaga przede wszystkim równoważenie poprzez użycie elementu ognia. Pożywienie musi być zawsze gorące i na tyle lekkie aby redukować, czyli równoważyć kapha i na tyle odżywcze aby zrównoważyć vata.

Najlepiej kierować się przy tym smakami. Oto smaki ustawione w kolejności od najlepszego do najgorszego: ostry, kwaśny, słony, cierpki, słodki, gorzki

Pitta-kapha

Takie połączenie daje najmocniejszą pod względem fizycznym konstytucję, która jednak wymaga starannego równoważenia tak jak i pozostałe. Pitta składa się z ognia i w niewielkim stopniu z wody. Jest gorąca i nieco wilgotna lub oleista. Kapha składa się wody i ziemi, jest zimna, ciężka i wilgotna. To co mają wspólnego te dwie dosze to element wody, czyli wilgotność. Ta jakość daje o sobie znać kiedy obie dosze łączą się w stanie nierównowagi. Cechą wspólną tych dosz jest brak elementu eteru i powietrza. A więc dieta powinna uwzględniać pożywienie składające się głównie z elementu eteru i powietrza, czyli po prostu każde pożywienie, które będzie miało działanie osuszające. Dodatkowo pożywienie powinno być lekkie i lekko chłodzące tak aby dać równowagę obu doszom.

Najlepiej kierować się przy tym smakami. Oto smaki ustawione w kolejności od najlepszego do najgorszego: gorzki, cierpki, ostry, słodki, kwaśny, słony.

Tabela

Według ajurwedy zwiększamy swoją siłę, wytrzymałość i odporność jeśli dostosowujemy swoje czynności (w tym dietę) do warunków, które nas otaczają. Ale, żeby osiągnąć taki poziom zrozumienia trzeba mieć przynajmniej podstawową wiedzę o tym, jak pory roku wpływają na równowagą w doszach. Na przykład vata się wzmaga kiedy jest zimno, sucho i wietrznie, czyli podczas jesieni. W zimę, kiedy jest zimno i wilgotno, wzmaga się kapha, a kiedy jest gorąco podnosi się pitta.

Obciążone dosze są równoważone poprzez dietę i odpowiednie czynności przeciwne w naturze do występujących okoliczności. Więc kiedy jest gorąco i naturalnie wzmaga się pitta, odpowiednie jest pożywienie i napoje chłodzące. A kiedy jest zimno i vata oraz kapha rośnie, rozgrzewające pożywienie jest najlepszym rozwiązaniem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *