Ayurveda

Ajurweda – podstawowe zasady zdrowego przyjmowania pożywienia

Wg ajurwedy ważne jest nie tylko co i kiedy się jada, ale również w jakiej atmosferze i w jakim stanie umysłu. Oto podstawowe zasady zdrowego odżywiania się wg ajurwedy:

  • Bądź świadomy/a stanu swojego umysłu kiedy gotujesz.

Wiedz, że to jakie masz wtedy nastawienie ma wpływ na pożywienie, które przyrządzasz. Jeśli się nad tym głębiej zastanowisz, stanie się to oczywiste. Przecież wiemy, że: „nic nie smakuje tak jak u mamy” albo: „przez żołądek do serca”. Te powiedzenia funkcjonujące w naszym społeczeństwie doskonale odzwierciedlają zasadę ajurwedy.

  • Spożywaj posiłki o stałych porach.

W miarę możliwości najbardziej obfity posiłek spożywaj w południe, gdy słońce jest najwyżej. To czas Pitta, czyli szczyt możliwości trawiennych każdego człowieka. Po lekkim posiłku odczekaj przynajmniej trzy godziny, zanim zaczniesz jeść ponownie, a po obfitym – pięć godzin. Jedzenie o stałych porach, bez podjadania między posiłkami, pomaga zachować spokój umysłu. Typy vata i pitta powinny jadać śniadania, typy kapha mogą z powodzeniem z nich zrezygnować. Kolacja powinna być oczywiście lekka dla wszystkich typów.

  • Jedz w przyjemnej atmosferze.

Tego nie trzeba tłumaczyć. Jedzenie z rodziną i przyjaciółmi w stanie zadowolonego umysłu sprzyja trawieniu i przyswajaniu. Nie jedz kiedy jesteś wzburzony i zdenerwowany.

  • Łącz potrawy w rozsądny sposób.

Przy łączeniu potraw należy brać pod uwagę ich smak, wpływ na przebieg trawienia oraz uzupełnianie się wartości odżywczych. Ajurweda mówi, że posiłek powinien zawierać w sobie wszystkie sześć smaków (słodki, słony, kwaśny, gorzki, cierpki i ostry) – wtedy jest zrównoważony pod każdym względem i dostarcza wszelkich potrzebnych składników odżywczych, a także jest dla człowieka satysfakcjonujący pod względem emocjonalnym. Nie pozostawia po sobie uczucia niedosytu.

Ryż i zboża są dobrym dodatkiem do warzyw. Przetwory mleczne, takie jak ser, jogurt i maślanka, dobrze pasują do warzyw i zboża, lecz świeżego mleka nie należy łączyć z warzywami. Klasyczny obiad wedyjski składający się z ryżu, zupy z soczewicy (lub innych strączkowych), warzyw i czapati jest doskonale uzupełniającym się posiłkiem. Unikaj łączenia warzyw z surowymi owocami. Owoce najlepiej jeść jako oddzielny posiłek. Unikaj również łączenia owoców kwaśnych ze słodkimi, czy mleka słodkiego z produktami ze sfermentowanego mleka.

  • Dziel się pokarmem, który przygotowałeś, z innymi

Oczywiście w dzisiejszych czasach nie jest to już takie łatwe ze względu na wyobcowanie ludzi żyjących w miastach, ale całkowicie zgodne z nauką jogi i ajurwedy. Jeżeli nie masz na co dzień takiej okazji – stwórz ją. Trudno rozwijać się duchowo traktując pożywienie czysto utylitarnie i zachowując je wyłącznie dla siebie. Pożywienie jest darem, który otrzymujemy w celu naszego rozwoju, również duchowego, a dzieląc się nim z innymi sprawiasz, że nabiera ono dodatkowej mocy.

  • Zachowaj czystość

W myśl zasady, że jesteś tym co jesz – wybieraj czyste i świeże pożywienie, najlepsze na jakie cię stać i jakie jest dostępne w twojej okolicy. Zaś podczas gotowania stale sprzątaj, utrzymując jak największą czystość wokół siebie. Jeśli gotujesz z takim podejściem nie tylko masz później mniej do sprzątania, ale przede wszystkim skupiasz się wyłącznie na czynności gotowania. Takie podejście sprawia, że gotowanie zamienia się w medytację i jest doskonałą praktyką jogi.

Zgodnie z ajurwedą są cztery aspekty czystości związane z pożywieniem:

  1. kucharz,
  2. miejsce, w którym przyrządzane jest pożywienie,
  3. miejsce, w którym spożywane jest pożywienie oraz
  4. osoba, która spożywa posiłek.
  • Jedz z umiarem

Żywotność i siła nie są uzależnione od tego, ile jemy, tylko od tego, ile nasz organizm jest w stanie strawić i zasymilować. Przejadanie się powoduje, że pokarm nie może być całkowicie strawiony i odkłada się w organizmie w postaci toksycznych złogów – ama. Złotą zasadą ajurwedy jest to, aby w jednej trzeciej napełnić żołądek pokarmem stałym, w jednej trzeciej płynnym, a jedną trzecią pozostawić wolną. Jedzenie z umiarem łączy się z zaleceniem dokładnego przeżuwania pokarmu. Ma to zasadnicze znaczenie dla procesu trawienia. Ponieważ rozpoczyna się on już w momencie kontaktu pożywienia z ustami, a nawet wcześniej w momencie kontaktu zapachu ze zmysłem węchu, dlatego ajurweda zaleca powolne przeżuwanie 32 razy zanim przełkniemy pożywienie.

  • Nie gaś ognia trawienia.

To być może najważniejsze zalecenie ajurwedy, ponieważ uważa ona, że jest się tym jak się trawi (parafraza stwierdzenia „jesteś tym co jesz”). Agni lub ściślej mówiąc – jatharagni czyli ogień trawienia to niewidoczny proces spalania pożywienia. Utrzymywanie tego ognia na właściwym poziomie to klucz do zdrowia. Gdy jest on za niski pożywienie nie może być do końca strawione i zamienia się w ama, gdy jest za wysoki zaczyna spalać organizm (tkanki). Trawieniem i metabolizmem rządzi pitta, która jest usytuowana w żołądku i jelicie cienkim.

  • Spróbuj czasami pościć.

Chociaż ajurweda nie zaleca długiego głodowania, od czasu do czasu (nie częściej jednak niż jeden dzień w tygodniu) proponuje przeprowadzić krótką głodówkę. Maksymalnie trzy dni. Najkrócej mogą pościć typy vata, nieco dłużej pitta, najdłużej kapha. Krótka głodówka pozwala odpocząć układowi pokarmowemu i zmniejszyć ama. Jeżeli nasza dieta jest zrównoważona i odpowiednia dla naszej konstytucji oraz stosujemy w miarę potrzeby post, ama w ogóle nie odkłada się w tkankach.

  • Nie marnuj pożywienia.

Szanuj pożywienie. Pamiętaj, że są miejsca na całym świecie gdzie nigdy nie ma go wystarczająco dużo.

Autor: Bartosz Niedaszkowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *